(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 014

॥ శ్రీః ॥
7.14. అధ్యాయః 014
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ద్రోణయుద్ధం ద్వైరథయుద్ధమభిమన్యుపరాక్రమశ్చ॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-14-0x(4295)(45167)
తతః స పాండవానీకే జనయన్సుమహద్భయం।
వ్యచరత్పృతనాం ద్రోణో దహన్కక్షమివానలః॥ 7-14-1(45168)
నిర్దహంతమనీకాని సాక్షాదగ్నిమివోత్థితం।
దృష్ట్వా రుక్మరథం క్రుద్ధం సమకంపంత సృంజయాః॥ 7-14-2(45169)
సతతం కృష్యతః సంఖ్యే ధనుషోఽస్యాశుకారిణః।
జ్యాఘోషః శుశ్రువేఽత్యర్థం విస్ఫూర్జితమివాశనేః॥ 7-14-3(45170)
రథినః సాదినశ్చైవ నాగానశ్వాన్పదాతినః।
రౌద్రా హస్తవతా ముక్తాః సంమృద్గంతి స్స సాయకాః॥ 7-14-4(45171)
నానద్యమానః పర్జన్యః ప్రవృద్ధః శుచిసంక్షయే।
అశ్మవర్షమివావర్షత్పరేషామావహద్భయం॥ 7-14-5(45172)
విచరన్స దిశః సర్వాః సేనాం సంక్షోభయన్ప్రభుః।
వర్ధయామాస సంత్రాసం శాత్రవాణామమానుషం॥ 7-14-6(45173)
తస్య విద్యుదివాభ్రేషు చాపం హేమపరిష్కృతం।
భ్రాజమానం రథే తస్మిందృశ్యతే స్మ మహాభయం॥ 7-14-7(45174)
స వీరః సత్యవాన్ప్రాజ్ఞో ధర్మనిత్యః సదా పునః।
యుగాంతకాలవద్ధోరాం రౌద్రాం ప్రావర్తయన్నదీం॥ 7-14-8(45175)
అమర్షవేగప్రభవాం క్రవ్యాదగణసంకులాం।
బలౌఘైః సర్వతః పూర్ణాం ధ్వజవృక్షాపహారిణీం॥ 7-14-9(45176)
శోణితోదాం రథావర్తాం హస్త్యశ్వకృతరోధసం।
కవచోడుపసంయుక్తాం మాంసపంకసమాకులాం॥ 7-14-10(45177)
మేదోమజ్జాస్థిసికతాముష్మీషచయఫేనిలాం॥
సంగ్రామజలదాపూర్ణాం ప్రాసమత్స్యసమాకులాం॥ 7-14-11(45178)
నరనాగాశ్వకలిలాం శరవేగౌఘవాహినీం।
శరీరదారుసంఘాటాం రథకచ్ఛపసంకులాం॥ 7-14-12(45179)
ఉత్తమాంగైః పంకజినీం నిస్త్రింశఝషసంకులాం।
రథనాగహూదోపేతాం నానాభారణభూషితాం॥ 7-14-13(45180)
మహారథశతావర్తాం భూమిరేణూర్మిమాలినీం।
మహావీర్యవతాం సంఖ్యే సుతరాం భీరుదుస్తరాం॥ 7-14-14(45181)
శరీరశతసంబాధాం గృధ్రకంకనిషేవితాం।
మహారథసహస్రాణి నయంతీం యమసాదనం॥ 7-14-15(45182)
శూలవ్యాలసమాకీర్ణాం ప్రాణివాజినిషేవితాం।
ఛిన్నక్షత్రమహాహంసాం ముకుటాండజసేవితాం॥ 7-14-16(45183)
చక్రకూర్మాంగదానక్రాం శరక్షుద్రఝషాకులాం।
బకగృధ్రసృగాలానాం ఘోరసంఘైర్నిషేవితాం॥ 7-14-17(45184)
నిహతాన్ప్రాణినః సంఖ్యే ద్రోణేన బలినా రణే।
వహంతీం పితృలోకాయ శతశో రాజసత్తమ॥ 7-14-18(45185)
శఱీరశతసంబాధాం కేశశైవలశాద్వలాం।
నదీం ప్రావర్తయద్రాజన్భీరూపణాం భయవర్ధినీం॥ 7-14-19(45186)
తర్జయంతమనీకాని తాని తాని మహారథం।
సర్వతోఽభ్యద్రవంద్రోణం యుధిష్ఠిరపురోగమాః॥ 7-14-20(45187)
తానభిద్రవతః శూరాంస్తావకా దృఢవిక్రమాః।
సర్వతః ప్రత్యగృహ్ణంత తదభూద్రోమహర్షణం॥ 7-14-21(45188)
శతమాయస్తు శకునిః సహదేవం సమాద్రవత్।
సనియంతృధ్వజరథం వివ్యాఘ నిశితైః శరైః॥ 7-14-22(45189)
తస్య మాద్రీసుతః కేతుం ధనుః సూతం హయానపి।
నాతిక్రుద్ధః శరైశ్ఛిత్త్వా షష్ఠ్యా వివ్యాధ సౌబలం।
`భిత్త్వా చ శరవర్షేణ శకునిం ప్రత్యవారయత్'॥ 7-14-23(45190)
గదాం గృహీత్వా శకునిః ప్రచస్కంద రథోత్తమాత్।
స తస్య గదయా రాజన్రథాత్సూతమపాతయత్॥ 7-14-24(45191)
తతస్తౌ విరథౌ రాజన్గదాహస్తౌ మహాబలౌ।
చిక్రీడతూ రణే శూరౌ సశృంగావివ పర్వతౌ॥ 7-14-25(45192)
ద్రోణః పాంచాలదాయాదం వివ్యాధ నిశితైః శరైః।
తయోస్తత్ర మహారాజ బాణవర్షైః ప్రకాశితం।
ఖద్యోతైరివ చాకాశం ప్రదోషే పురుషర్షభ॥ 7-14-26(45193)
వివింశతిం భీమసేనో వింశత్యా నిశితైః శరైః।
విద్ధ్వా నాకంపయద్వీరస్తదద్భుతమివాభవత్॥ 7-14-27(45194)
వివింశతిస్తు సహసా వ్యశ్వకేతుశరాసనం।
భీమం చక్రే మహారాజ తతః సైన్యాన్యపూజయన్॥ 7-14-28(45195)
స తన్న మమృషే వీరః శత్రోర్విక్రమమాహవే।
తతోఽస్య గదయా దాంతాన్హయాత్సర్వానపాతయత్॥ 7-14-29(45196)
హతాశ్వాత్స రథాద్రాజన్గృహ్య చర్మ మహాబలః।
అభ్యయాద్భీమసేనం తు మత్తో మత్తమివ ద్విపం॥ 7-14-30(45197)
శల్యస్తు నకులం వీరః స్వస్రీయం ప్రియమాత్మనః।
వివ్యాధ ప్రహసన్బాణైర్లాలయన్కోపయన్నివ॥ 7-14-31(45198)
తస్యాశ్వానాతపత్రం చ ధ్వజం సూతమథో ధనుః।
నిపాత్య నకులః సంఖ్యే శంఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్॥ 7-14-32(45199)
ధృష్టకేతుః కృపేణాస్తాంఛిత్త్వా బహువిధాంఛరాన్।
కృపం వివ్యాధ సప్తత్యా ధ్వజం చాస్య త్రిభిః శరైః॥ 7-14-33(45200)
తం కృపః శరవర్షేణ మహతా సమవారయత్।
వివ్యాధ చ రణే విప్రో ధృష్టకేతుమమర్షణం॥ 7-14-34(45201)
సాత్యకిః కృతవర్మాణం నారాచేన స్తనాంతరే।
విద్ధ్వా వివ్యాధ సప్తత్యా పునరన్యైః స్మయన్నివ॥ 7-14-35(45202)
తం భోజః సప్తసప్తత్యా విద్ధ్వాఽఽశు నిశితైః శరైః।
నాకంపయత శైనేయం శీఘ్రో వాయురివాచలం॥ 7-14-36(45203)
సేనాపతిః సుశర్మాణం భృశం మర్మస్వతాడయత్।
స చాపి తం తోమరేణ జత్రుదేశేఽభ్యతాడయత్॥ 7-14-37(45204)
వైకర్తనం తు సమరే విరాటః ప్రత్యవారయత్।
సహ మత్స్యైర్మహావీర్యైస్తదద్భుతమివాభవత్॥ 7-14-38(45205)
తత్పౌరుషమభూత్తత్ర సూతపుత్రస్య దారుణం।
యత్సైన్యం వారయామాస శరైః సన్నతపర్వభిః॥ 7-14-39(45206)
ద్రుపదస్తు స్వయం రాజా భగదత్తేన సంగతః।
తయోర్యుద్ధం మహారాజ చిత్రరూపమివాభవత్॥ 7-14-40(45207)
భగదత్తస్తు రాజానం ద్రుపదం నతపర్వభిః।
సనియంతృధ్వజరథం వివ్యాధ పురుషర్షభః॥ 7-14-41(45208)
ద్రుపదస్తు తతః క్రుద్ధో భగదత్తం మహారథం।
ఆజఘానోరసి క్షిప్రం శరేణానతపర్వణా॥ 7-14-42(45209)
యుద్ధం యోధవరౌ లోకే సౌమదత్తిశిఖండినౌ।
భూతానాం త్రాసజననం చక్రాతేఽస్త్రవిశారదౌ॥ 7-14-43(45210)
భూరిశ్రవా రణే రాజన్యాజ్ఞసేనిం మహారథం।
మహతా సాయకౌఘేన చ్ఛాదయామాస వీర్యవాన్॥ 7-14-44(45211)
శిఖండీ తు తతః క్రుద్ధః సౌమదత్తిం విశాంపతే।
నవత్యా సాయకానాం తు కంపయామాస భారత॥ 7-14-45(45212)
రాక్షసౌ రౌద్రకర్మాణౌ హేడింబాలంబుసావుభౌ।
చక్రాతేఽత్యుద్భుతం యుద్ధం పరస్పరజయైషిణౌ॥ 7-14-46(45213)
మాయాశతసృజౌ దృప్తౌ మాయాభిరితరేతరం।
అంతర్హితౌ చేరతుస్తౌ భృశం విస్మయకారిణౌ॥ 7-14-47(45214)
చేకితానోఽనువిందేన యుయుధే చాతిభైరవం।
యథా దేవాసురే యుద్ధే బలశక్రౌ మహాబలౌ॥ 7-14-48(45215)
లక్ష్మణః క్షత్రదేవేన విమర్దమకరోద్భృశం।
యథా విష్ణుః పురా రాజన్హిరణ్యాక్షేణ సంయుగే॥ 7-14-49(45216)
తతః ప్రచలితాశ్వేన విధివత్కల్పితేన చ।
రథేనాభ్యపతద్రాజన్సౌభద్రం పౌరవో పౌరవో నదన్॥ 7-14-50(45217)
తతోఽభ్యయాత్స త్వరితో యుద్ధాకాంక్షీ మహాబలః।
తేన చక్రే మహద్యుద్ధమభిమన్యురరిందమః॥ 7-14-51(45218)
పౌరవస్త్వథ సౌభద్రం శరవ్రాతైరవాకిరత్।
తస్యార్జునిర్ధ్వజం ఛత్రం ధనుశ్చోర్వ్యామపాతయత్॥ 7-14-52(45219)
సౌభద్రః పౌరవం త్వన్యైర్విద్ధ్వా సప్తభిరాశుగైః।
పంచభిస్తస్య వివ్యాధ హయాన్సూనం చ సాయకైః॥ 7-14-53(45220)
తతః ప్రహర్షయన్సేనాం సింహవద్వినదన్ముహుః।
సమాదత్తార్జునిస్తూర్ణం పౌరవాంతకరం శరం॥ 7-14-54(45221)
తం తు సంధితమాజ్ఞాయ సాయకం ఘోరదర్శనం।
ద్వాభ్యాం శరాభ్యాం హార్దిక్యశ్చిచ్ఛేద సశరం ధనుః॥ 7-14-55(45222)
తదుత్సృజ్య ధనుశ్ఛిన్నం సౌభద్రః పరవీరహా।
ఉద్బబర్హ సితం ఖంగమాదదనాః శరావరం॥ 7-14-56(45223)
స తేనానేకతారేణ చర్మణా కృతహస్తవత్।
భ్రాంతాసినా చరన్మార్గాందర్శయన్వీర్యమాత్మనః॥ 7-14-57(45224)
భ్రామితం పునరుద్ధాంతమాధూతం పునరుత్థితం।
చర్మనిస్త్రింశయో రాజన్నిర్విశేషమదృశ్యత॥ 7-14-58(45225)
స పౌరవరథస్యేషామాప్లుత్య సహసా నదన్।
పౌరవం రథమాస్థాయ కేశపక్షే పరామృశత్॥ 7-14-59(45226)
జఘానాస్య పదా సూతమసినా పాతయద్ధృజం।
విక్షోభ్యాంభోనిధిం తార్క్ష్యస్తం నాగమివ చాక్షిపత్॥ 7-14-60(45227)
తమాగలితకేశాంతం దదృశుః సర్వపార్థివాః।
ఉక్షాణమివ సింహేన పాత్యమానమచేతసం॥ 7-14-61(45228)
తమార్జునివశం ప్రాప్తం కృష్యమాణమనాథవత్।
పౌరవం పాతితం దృష్ట్వా నామృష్యత జయద్రూథః॥ 7-14-62(45229)
స బర్హిబర్హావతతం కింకిణీశతజాలవత్।
చర్మ చాదాయ ఖంగం చ నదన్పర్యపతద్రథాత్॥ 7-14-63(45230)
తతః సైంధవమాలోక్య కార్ష్ణిరుత్సృజ్య పౌరవం।
ఉత్పపాత రథాత్తూర్ణం శ్యేనవన్నిపపాత చ। 7-14-64(45231)
ప్రాసపట్టిశనిస్త్రింశాంఛత్రుభిః సంప్రచోదితాన్।
చిచ్ఛేద చాసినా కార్ష్ణిశ్చర్మణా సంరురోధ చ॥ 7-14-65(45232)
స దర్శయిత్వా సైన్యానాం స్వబాహుబలమాత్మనః।
తముద్యంయ మహాఖంగం చర్మ చాథ పునర్బలీ॥ 7-14-66(45233)
వృద్ధక్షత్రస్య దాయాదం పితురత్యంతవైరిణం।
ససారాభిముఖః శూరః శార్దూల ఇవ కుంజరం॥ 7-14-67(45234)
తౌ పరస్పరమాసాద్య ఖహ్గదంతనఖాయుధౌ।
హృష్టవత్సంప్రజహాతే వ్యాఘ్రకేసరిణావివ॥ 7-14-68(45235)
సంపాతేష్వభిఘాతేషు నిపాతేష్వసిచర్మణోః।
న తయోరంతరం కశ్చిద్దదర్శ నరసింహయోః॥ 7-14-69(45236)
అవక్షేపోఽసినిర్హాదః శస్త్రాంతరనిదర్శనం।
బాహ్యాంతరనిపాతశ్చ నిర్విశేమదృశ్యత॥ 7-14-70(45237)
బాహ్యమాభ్యంతరం చైవ చరంతౌ మార్గముత్తమం।
దదృశాతే మహాత్మానౌ సపక్షావివ పర్వతౌ॥ 7-14-71(45238)
తతో విక్షిపతః ఖంగం సౌభద్రస్య యశస్వినః।
శరావరణపక్షాంతే ప్రజహార జయద్రథః॥ 7-14-72(45239)
రుక్మపత్రాంతరే సక్తస్తస్మింశ్చర్మణి భాస్వరే।
సింధురాజబలోద్ధూతః సోఽభజ్యత మహానసిః॥ 7-14-73(45240)
భగ్నమాజ్ఞాయ నిస్త్రింశమవప్లుత్య పదాని షట్।
అదృశ్యత నిమేషేణ స్వరథం పునరాస్థితః॥ 7-14-74(45241)
తం కార్ష్ణిం సమరాన్ముక్తమాస్థితం రథముత్తమం।
సహితాః సర్వరాజానః పరివవ్రుః సమంతతః॥ 7-14-75(45242)
తతశ్చర్మ చ ఖంగం చ సముత్క్షిప్య మహాబలః।
ననాదార్జునదాయాదః ప్రేక్షమాణో జయద్రథం॥ 7-14-76(45243)
సింధురాజం పరిత్యజ్య సౌభద్రః పరవీరహా।
తాపయామాస తత్సైన్యం భువనం భాస్కరో యథా॥ 7-14-77(45244)
తస్య సర్వాయసీం శక్తిం శల్యః కనకభూషణాం।
చిక్షేప సమరే ఘోరాం దీప్తామగ్నిశిఖామివ॥ 7-14-78(45245)
తామవప్లుత్య జగ్రాహ వికోశం చాకరోదసిం।
వైనతేయో యథా కార్ష్ణిః పతంతమురగోత్తమం॥ 7-14-79(45246)
తస్య లాషవమాజ్ఞాయ సత్వం చామితతేజసః।
సహితాః సర్వరాజానః సింహనాదమథానదన్॥ 7-14-80(45247)
తతస్తామేవ శల్యస్య సౌభద్రః పరవీరహా।
ముమోచ భుజవీర్యేణ వైదూర్యవికృతాం శితాం॥ 7-14-81(45248)
సా తస్య రథమాసాద్య నిర్ముక్తభుజగోపమా।
జఘాన సూతం శల్యస్య రథాచ్చైనమపాతయత్॥ 7-14-82(45249)
తతో విరాటద్రుపదౌ ధృష్టకేతుర్యుధిష్ఠిరః।
సాత్యకిః కేకయా భీమో ధృష్టద్యుంనశిఖండినౌ॥ 7-14-83(45250)
యమౌ చ ద్రౌపదేయాశ్చ సాధుసాధ్వితి చుక్రుశుః।
బాణశబ్దాశ్చ వివిధాః సింహనాదాశ్చ పుష్కలాః॥ 7-14-84(45251)
ప్రాదురాసన్హర్షయంతః సౌభద్రమపలాయినం।
తన్నామృష్యంత పుత్రాస్తే శత్రోర్విజయలక్షణం॥ 7-14-85(45252)
అథైనం సహసా సర్వే సమంతాన్నిశితైః శరైః।
అభ్యాకిరన్మహారాజ జలదా ఇవ పర్వతం॥ 7-14-86(45253)
తేషాం చ ప్రియమన్విచ్ఛన్సూతస్య చ పరాభవం।
ఆర్తాయనిరమిత్రఘ్నః క్రుద్ధః సౌభద్రమభ్యయాత్॥ ॥ 7-14-87(45254)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ద్రోణాభిషేకపర్వణి ఏకాదశదివసయుద్ధే చతుర్దశోఽధ్యాయః॥ 14 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-14-5 శుచిసంక్షయే గ్రీష్మాంతే॥
5-14-16 ప్రాణిన ఏవ వాజినః పక్షిణః॥
5-14-87 పరాభవం ప్రేక్ష్యేతి శేషః॥
5-14-14 చతుర్దశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.